Trzy Świątynie: Synagoga, Kościół, Cerkiew

materiał przygotowała Natalia Haberko, uczennica VI LO im. J. Słowackiego w Kielcach

Na początku XX wieku rozpoczyna sie w Kielcach budowa trzech światyń: synagogi, kościoła i cerkwi. Projektantem tych trzech budowli jest jeden achitekt: Stanisław Szpakowski...

Synagoga

Synagoga przy ulicy Warszawskiej, umiejscowiona pomiędzy dwoma pasmami al. IX Wieków Kielc, jest jedną z dwóch zachowanych świątyń żydowskich w mieście.
Budynek ufundowany w 1902 przez członka gminy żydowskiej, Mojżesza Pfeffera, zaprojektowany był w stylu mauretańsko- neoromańskim. Świątynię z cegły, nakrywał dwuspadowy dach z dekoracyjnym szczytem, od niższej dobudówki odchodziły symetrycznie klatki schodowe. W przeciwieństwie do skromnej fasady, wnętrze było bogato zdobione. Sufit pokrywały malowidła przedstawiające 12 plemion Izraelskich, natomiast po prawej stronie od głównego wejścia znajdowała się Ściana Płaczu. Na piętrze mieściły się galerie dla kobiet.
Gubernator kielecki Borys Ozierow wmurował kamień węgielny pod budowę, którą ukończono 7 lat później.
Synagoga stanowiła  ważny ośrodek kultury judaistycznej i skupiała wielu członków gminy żydowskiej- w okresie dwudziestolecia międzywojennego przy świątyni działał stuosobowy chór męski oraz szkoła elementarna, tzw. Cheder. Oczywiście w mieście znajdowało się także wiele prywatnych domów modlitw, np. przy ulicy Słowackiego 4, znajdujących się w pomieszczeniach mieszkalnych, bądź użytkowych zaadaptowanych do celów religijnych. Według historyków, na terenie Kielc w okresie międzywojennym znajdowało się ok. 35 takich miejsc.
Wraz z wkroczeniem do kraju Niemców w roku 1939 i okupacją, Żydom zabroniono modlitw, skrupulatnie dewastowano także wszelkie miejsca kultu. Podobnie stało się z synagogą przy dawnej ulicy Nowowarszawskiej, przekształconą w areszt oraz magazyn skonfiskowanego żydowskiego mienia.
W okresie powojennym budynek niszczał przez wiele lat, nie będąc użytkowanym po pożarze wywołanym przez wycofujących się okupantów. Dopiero w roku 1951 podjęto działania mające na celu odrestaurowanie świątyni, niosące za sobą także kompletną przebudowę fasady, m.in. zmianę kształtu okien i otynkowanie elewacji. Po zakończeniu prac, w synagodze ulokowano Archiwum Państwowe, działające tam po dziś dzień.
Kolejny remont przeprowadzono w roku 1996, z okazji 50. Rocznicy pogromu żydowskiego. Oprócz odświeżenia fasady, umieszczono także tablice pamiątkowe, informujące o pierwotnym przeznaczeniu budynku, oraz ofiarach  które poświęciły swoje życie w walce z okupantem niemieckim.
Obecnie prowadzone są rozmowy dotyczące przeniesienia Archiwum do innych budynków niedaleko Stadionu, a w ich miejscu stworzyć czytelnię miejską oraz teatr pod kierownictwem Grzegorza Artmana.